15 juli t/m 21 okt 2018 'aap-bis-zjwaam' - Land van valkenburg jaarprogramma

Exposities 2018
Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

'aap-bis-zjwaam'
Een collectie leesplankjes in woord en beeld
15 juli t/m 21 oktober 2018

Het Aap-Noot-Mies-leesplankje - ooit ontwikkeld als hulpmiddel bij het leesonderwijs - is in ons land het meest bekend geworden. De aap-noot-mies-versie is overigens niet het oudste leesplankje. Er bestaan vele uitvoeringen waarvan slechts een deel geschikt is voor het leesonderwijs. Heemkundeverenigingen bijvoorbeeld geven om nostalgische redenen plankjes uit met oude, niet meer gebruikte woorden in het dialect van een stad of streek, met afbeeldingen van vaak eveneens verdwenen voorwerpen of zaken. Binnen het leesonderwijs zijn daarnaast meerdere varianten ontwikkeld zoals Aap-Roos-Zeef en Geit-Zeep-Does, Maan-Zaag-Fien en Boom-Roos-Vis. Voor het leesonderwijs dienen de ontwerpen te voldoen aan bepaalde voorwaarden. Voor thuisgebruik verschenen daarna ook nog leesplankjes zoals: Jaap-Bal-Fik en Haan-Boot-Vis.
Hoewel van Duitse origine is het leesplankje typisch en uniek voor het Nederlands taalgebied: Nederland, Zuid-Afrika, IndonesiĆ« en BelgiĆ«.  De Friese scholen gebruiken een Friese variant. De liefde voor streektalen was de drijfveer achter de ontwerpen van leesplankjes in alle mogelijke dialecten binnen ons land. Ze zijn niet geschikt voor het leesonderwijs, maar wel voor het cultuuronderwijs.
 
 
Leonie Robroek die deze collectie verzamelde ontwierp 4 leesplankjes voor dialectonderwijs binnen de gemeente Landgraaf. Zij begon haar verzameling met Pop-Hond-Klok, waarmee ze thuis leerde lezen, en een Maastrichtse versie (1984) van het plankje dat als eerste in het Limburgs verscheen. Intussen kent Limburg 66 verschillende leesplankjes.
Leonie biedt bezoekers in de Jacques-Vonkzaal van het museum Land van Valkenburg een een kleur- en klankrijke rondgang langs haar bonte verzameling leesplankjes; een boeiende speurtocht naar taalverschillen en taalovereenkomsten. Haar boek 'Aap-bis-Zjwaam' dat te koop is in de museum-shop, beschrijft deze bijzondere collectie in woord en beeld.
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu